Hajmalia

Atë mëngjes Gurabie abla ishte zgjuar herët. Tani që papandehur kishin filluar flokët t’ i bien nga koka, ate e kishte mbërthyer ankthi i vdekjes. Megjithate, vdekja e saj nuk dukej e bardhë si vdekja e plakave tjera. Jo, kjo vdekja e saj vinte e zezë si ato futat e kaurreve bullgare. Kish katër muaj që e lyente kokën me një dhjam që ia kishin dërguar nga Gjermania, por kot; në trurin e saj sikur kishte hyrë kanceri dhe ia hante mishin nga brënda. Jarabi, o Zot! Tani ia hante flokët, por një ditë do t’ ia hante edhe parzmin. Pastaj do lëshohej edhe më poshtë e do t’ ia hante shpnetkën, zorrët e barkut, veshkët, gjithçka. Pak ajo, vdekja, tani iu kishte derdhur edhe evlati i saj. Kjo ishte java e pestë që e bija hynte dhe dilte nga shtëpia për pa ia thënë asnjë fjalë. S’ e shihte me sy fare.
Ajo quhej Xhejlane dhe ishte më e bukura e lagjes. Tani që Xhejlania kishte ikur në punë, plaka do shkonte ke hoxhai për t’ ia bërë një hajmali dhe, si myslimane që ishte, ishte mbështjellë me dy shamia. Sëpari e lidhi shaminë e hollë, ate me ojna, me të cilën i mblidhte flokët duq, pastaj, pasi e veshi edhe pardesyn e gjatë, ate që ia kishte blerë e bija, e mbështolli kokën edhe me një shami tjetër, më të gjatë. Kjo e dyta ishte nga një basëm zvicerane dhe e ruante nga sytë e meshkujve jomyslimanë.
– O, gjyzel Allah!.. tha ajo duke e rregulluar shaminë. Pesë gjashtë muaj më parë, para se të nisej në Isveç, ajo ishte një qenje shumë e lumtur. Kishte qejf ta rregullonte shaminë, siç bënin motrat e saj arabe, dhe të delte në qytet. Nuk blente kush e di sa shumë, se ishte koprrace e madhe, por delte pak përjashta, kthente te ndonjëra nga fqinjet e saj, çmallej me to. Tani që e kishte lënë mëmleqetin dhe ishte katandisur në fund të dynjasë, asaj i duhej ndihma e Zotit më shumë se kurrë. Nuk ishte vetëm vendi, por edhe banesa ku rrinte e bija, dritaret e banesës, komodina e bardhë, telefoni, perdet, qilimat, fotografitë, gjithçka ia çonte krupën. Veçanërisht ata…burrat që ia sillte e bija natën…kur kthehej nga diskoteka…dhe i çonte në krevatin e saj…
Sa pak po dhe sa shumë gjëra e lidhnin me atë hapsirë të mallkuar. Ajo, që kish dalë nga trupi i saj, sillej si shkinat e Pçinjës. Sikur i sillte gjithë ata meshkuj vetëm për inatin e saj. Për ta përzënë nga kishte ardhur. Dikur për ta sjellë, tani për ta kthyer.
Vetë mentimi, se vdekja po ia hante xhanin pak nga pak, nuk ishte dhe aq i tmerrshëm. Fundja, vdekja është një borxh që duhej larë. Por mentimi që edhe sendet e vdekura, sendet e pashpirt, sendet që mund t’ i bleje e shisje me të holla, ditkan të ngjallen e të flasin e të qortojnë e ta prishin gjumin, e kishte lemeritur fare. Ajo s’ i kishte thënë gjë të bijës, fundja, s’ kishte kend ta qortonte, sepse Zoti e kishte falë hajvan, tatsëz, ahlaksëz, por që nga dita që kishte hyrë n’ atë banesë, Gurabie abla kish patur një ndjenjë se flente mbi kufoma dhe ato, kufomat, sapo i mbyllte sytë, endeshin mbi krevatin e saj. Atbotë, kur e bija pëshpëriste m’ atë anë murit, apo zgërdhihej si ato gratë e përdala nga Bugaristani, zgjoheshin mentimet e saj dhe ngjiteshin nëpër mure, shkonin prapa luleve plastike, ku Xhejlania i ruante unazat, përvidheshin deri në banjo, delnin përjashta dhe rendnin, rendnin si të tërbuar, thua ti se s’ kishin tjetër punë veç t’ ia kujtonin plakës se evlati i saj ishte një bajgë, një bajgë e bajgës, një bajgë e bajgës së bajgës. Kjo, pra, s’ durohej dot. Për këte duhej një hajmali, edhe ate, shumë e fortë.
– Nëse edhe hajmalia s’ i bën mirë, do të kthehem në memleqet, tha plaka. Kohët e fundit ajo kishte filluar të fliste rregullisht me vetveten.
Derën e mbylli me dy çelsa, sepse ashtu e kishte mësuar e bija. S’ i dihej vendit të huaj. Hynte dikush e ia vidhte unazat, belegziat dhe dukatin e mbledhur vite me radhë. Pastaj zbriti shkallëve teposhtë dhe doli në sokak.
Një herë ishte matur ta merrte hoxhain me telefon dhe ta paralajmëronte mbi vizitën e saj, por ishte penduar. Ku di ti? Mundej t’ i thoshte që ka punë tjera, ose hajde një ditë tjetër, por kjo s’ kishte nge të priste, sepse kishte pritur gjasht muaj me radhë. Ja sot duhej ta bënte atë punë, ja asnjë ditë tjetër. Një ditë tjetër, ajo kudra mund ta merrte me të mirë, t’ ia thoshte një fjalë të butë dhe plakës t’ i zbutej zemra.
Përjashta bënte ftohtë. Këtë vit dimri kishte marrë me acar dhe njerzia rrinin brënda. Vetëm autobusët që uturinin xhadesë së madhe dhe, aty këtu, ndonjë makinë teke. Por plaka nuk e ndoqi xhadenë, se s’ kishte qejf ta shihnin ndonjëri nga nipërit e saj, por e mori atë sokakun që shkonte më të djathtë, përskaj disa vilave suedeze, dhe e ndoqi vazhdën e borës, të cilën, për disa arsye thjesht të panjohura, e kishin spërkatur me ktipë.
Tek tani që kishte dalë në rrugë dhe po ballafaqohej me ajrin, me dritën, me freskun që vinte thërrmiat e borës, ajo e ndjeu veten të hutuar. Përse, vallë, e kishte dënuar Zoti me një orospi evlad? Mirë që ishte nisur ke hoxhai, por ai ishte tuaf njeri. Ajo turqishtja e tij, që s’ ishte rumeli turqishte, por një turqishte e vrazhdë, një turqishte e sertë, e mbushi me ankth. Ajo e pa me mend atë ndërtesën e lartë, ku banonte hoxha, e pa dhe katin e nëntë, e pa derën e tij, por nuk e shihte mënyrën se si do t’ ia shtronte dhëmbjen e saj, që nuk ishte si dhëmbja e grave tjera, por një dhëmbje e fortë myslimani.
Sa për fillim do t’ i thoshte se ka ardhur për një hajmali. Çfardo qoftë, por hajmali të jetë. Ç’ ka se pastaj do të delnin mutrat në diell…
– Mirë që hajmali, do t’ i thoshte ai prekudi, hoxhai, por hajmali për çka? Ai qëni i dinte të gjithë turqit e Rumelisë. Mutllaka kishte dëgjuar edhe për Xhejlanen e saj, tek se të gjithë turqit e këtij qyteti e thërrisnin orospu xhan, fahishe abla, tuvalet sandali, sojsëz abla, kir surrat e lloj lloj llagapesh tjerë. Hajmali për çka? – do ta pyeste ai. Për që e kishte falë Zoti pirishan, për që lodronte me burra të huaj, apo për që ishte gojëqenefe?
– Për që është shterrpë, murmuroi Gurabie abla. Do t’ i them se të gjitha fajet i ka shterrpsia.
Hallbuqi, ky ishte çereku i së keqes. Ai qafiri, hoxha, e dinte shumë mirë se Bëmirësi i Plotfuqishëm dhe Krijuesi i të Gjitha Botave e kishte falë Xhajlanen të shëndoshë, por ajo donte të rronte si shterpë. Edhe si qyqe, edhe si shterrpë. Në fillim, deri sa nuk e kishte lejen e qëndrimit, ajo ishte mbarsë, por pastaj, me ta nxjerrë lejen e qëndrimit, ajo e la evlatin e saj dhe doli sokaqeve të botës.
Edhe tani, pas vitesh që kishin kaluar, Gurabies i kujtoheshin ato bisedat e saj telefonike, kur e bija ia lyente kokën me kos dhe qahej se Zaiti, i shoqi, gjoja e rrihte, e maltretonte dhe e mbante si në burg. E dinte kjo se të gjitha ishin gënjeshtra, por s’ ia thonte dot. E dinte se evlatin e kishte mendesakat, kafadan sakat, andaj duhej ta mbronte. Të ishte e kundërta, ajo do rrinte me burrin e saj dhe do rronte si Titovica. Ami jok. Kush do lodronte me arapë, arnautë e synetsëz?
– Mbase më mirë do t’ ishte t’ i dëftoja hoxhait me rend, mentoi plaka, por pastaj iu kujtua se prapsitë e evlatit t saj nuk kishin fund. Për çka t’ i dëftonte më së pari? Për ato diskot e mallkuara që këtu ishin iu përngjanin kërpudhave me helm, për burrat që Xhejlania ia sillte natën, apo për atë hastallëkun e ri, të cilin Irfetja e quante Hiv? Tybe stikfar e stakfurllah!
Gurabie ablla e ndjeu veten ligësht, shumë ligësht, dhe ajo, tek po e ndiqte vrragën e borës, ia dha një vaji të heshtur. Se si i vinte keq për vetveten. Se si e kishte dënuar Zoti për një faj që kurr s’ e kishte bërë. Vetë fakti se kish qënë një nënë e mirë e një myslimane e gatuar ia kish nxjerrë gjumin një revolte të heshtur. Përse, vallë, përse e kish dënuar Zoti me atë domuz evlat?
Ai evlati i saj kish qënë domuz nga vegjëlia. Një mërshë e vërtetë. Gerçek bir mëzmëz çërdër. Që s’ dinte as pse ishte nëna, as pse ishte babai, as pse ishte shtëpia, as pse ishte burri. Sikur e kishte pjellë në ndonjë sokak dhe kjo, Gurabia, ishte e punësuar në ndonjë kupleraj?! Ashtu iu thoshin gjermanët atyre shtëpiave të pista.
O, gjyzel Allah, përse më kaznite kështu? Dhe kur do marrë fund ky vrapi im pas hajmaliave?
Kjo s’ ishte hera e parë që ajo po shkonte te hoxha. Ku s’ kishte qënë Gurabia deri tani? Te cili hoxhë a pop nuk i kishte shkruar? Tani që e kishte mbërthyer një inatë i vjetër, asaj iu kujtua dita kur ajo dhe e bija ishin nisur te ai qeni, hoxha i Tetovës. Ajo s’ donte që s’ donte të shkonim, por ia mbusha menden. Hajt bija e nënës, hajt zëmra e nënës, hajt mos po i gjendet ndonjë ilaç kësaj smundjes tënde, e pastaj do të qetsohesh…Ja, kështu i kishte thënë, sepse kjo, Gurabia, ishte një myslimane e devotshme dhe e dinte se i madhi Zot ishte i plotfuqishëm. Po të donte ai, edhe të vdekurit i bënte të gjallë, se jo më një grua, që ishte si gjitha gratë e botës, dhe nuk bënte fëmijë.
Ajo ditë ishte si e pashpirt. Bënte vapë e madhe dhe ato, Gurabia e Xhejlania, për të mos i njohur njeri, ishin mbështjellë si xhipka dhe kishin hipur në autobus. O gjyzel Allah, çka s’ kishte përjetuar atë ditë?! Një anë ajo, e bija, me atë gojë që ma ka si gropë qenefi, kurse n’ anën tjetër ata arnautët e poshtër që s’ ia këpusnin sytë nga trupi. Ajo njëmend ishte mbështjellë me një pallto të vjetër e një shami të madhe, që të mos e njihnin struganët, po kot. Tek se i kishte skuqur buzët si ato delihojkat e Turqisë dhe i kishte vënë gjyslykët në sy, e kishte shtruar sofrën për zënka. Sa orë që bënë n’ atë autobus djalli, ata s’ ia hoqën sytë nga surrati. Çkado që bënte ai evlati i saj, duhej ta bënte si kaurret e Pirotit. Gjithnjë me dy mende. Em mi se iska, em mi se stiska. Edhe po më kruhet, edhe po më dhemb…
Ai qëni, hoxha i Tetovës, s’ i kishte bërë kabull atë ditë. I kishte lënë të prisnin tërë natën në një gjyzenti të ftohtë…për ta studjuar atë qëngjen e saj nga larg. Andaj dhe ua kishte lëshuar një hyzmeqare, e cila, ashtu shkarazi, i kishte pyetur se nga janë e nga s’ janë, pse kishin ardhur në Tetovë, a ishte apo s’ ishte e bija e mertuar…dhe gjepura të tilla. Tek të nesërmen, pasi e kishte ftuar Xhajlanen brënda dhe e kishte prekur aty ku s’ thuhet me gojë, ai i kishte njoftuar se ai muhabeti i saj, ai vëndi ku rritet fëmia, ishte më i ftohtë se frigoriferi. Jarabi, o Zot!.. Që rraset Shejtani aq thellë dhe e shëndrron furrikun e fëmisë në zall shkretire, në kum çoely, nuk e kishte pritur. Ami ashtu ishte. Vendimi i Zotit nuk zhbëhej dot. Kot që e kishte lodhur vetveten. Kot që ia kishte shpënë evlatin në dorë atij sojsëzi. Kot që ia kishte dhënë njëqind marka të gjermanit në dorë. Shterpë që shterpë kishte mbetur. Evgjit nafakasi. Grua e shumë filanave. Dyshek i morravecave arnautë. Ptu, që s’ kishte ngordhur sa ishte e vogël e ta kursente nga këto turpe.
Kur e kujtonte radhën e pacipësirave të evlatit të saj, plakës i vinte të hynte e gjallë në tokë. Donte të ulej mbi borë e ta villte plëndsin, t’ i villte zorrët përjashta. Kaq rëndë që i vinte. Ai evlat sikur s’ ishte evlati i saj, por një lugat i dalë nga errësira e vjetër turke, përtë cilën dinte pak ose asoak, por e cila sikur ngjallej pas çdo të shtatit brez dhe pastaj shuhej me vdekjen. Ai evlat sikur ishte një mish i huaj, një mish i dalë nga mishi i shkinave bullgare. Gratë tjera, qoftë edhe evgjitkat më të poshtra, kishin një unë. Kishin një rend. Xhejlania e saj ishte pa unë. Asaj sikur i kishte hyrë Shejtani në kokë dhe në trurin e saj kishte mbjellë tanga, gjimbajtës, dikolta, vathë të mëdhenj, belegzia dhe do qafore që ia sillnin ata hajnat e saj që i gjente nëpër disko. Kurse n’ anën tjetër shtirej myslimane!.. Mbante ramazan dhe shtirej temizaqe e madhe.
Merre me mend: Se e mbante mend Gurabie ablla, ajo mërsha e saj s’ e kishte hapur një libër të shkollës. Kurse tani kishte vajtur në një librari dhe i kishte blerë nja njëzet kitabe me makllapa bojë kafe. Mesela, për të shitur mend para atyre hajnave se ishte një grua e mençur. Namuzaqe. Ç’ ka se ata ia dinin edhe zorrët e barkut…
Me ta kaluar Udhën e Frëngut, ate që çonte në Ystad, plaka mori më të djathtë. S’ kishte qejf të merrte më të mëngjër, se atej pari diku, jetonte Halimeja, mbesa e saj, të cilën e kishte shumë inatë. Halimeja, që ishte gjaku i saj, duhej ta mbante pak atë çorapën e saj. Ami, jok, ajo dosa e kishte mbushur dynjanë me informata. Ç’ është e drejta, gojën e hallkut s’ e mba njeri, por asaj, si gjak që ishin, nuk i kishte hije ta mbushte dynjanë se Xhajlania kishte “dorë”. Çudi, pra, sa ishte një çupë e vogël, Xhajlania vërtet ishte e poshtër, se shante si kaurret, lodronte me burra, qante, i bënte punës bisht, por nuk ishte vjedhacake. Prej se shoqërohej me atë Irfeten e djallit, flitej se i kishte dalë edhe një dorë e tretë. Bile bile, flitej se të dyja flenin me atë maxhupin e Finlandës.
Plaka e kaloi stringën e vilave njëkatëshe dhe, pasi shikoi më të djathtë e më të mëngjër, e kaloi xhadenë e kaltër nga akulli. Tani ishte ditë më drekë dhe makinat ishin të dendura.
– Jar rabi, o Zot! Me evgjitë e ka nisur dhe me evgjit e perëndoftë jetën! Mallkoi ajo.
Dikur, kur ishte më e re,Gurabia mundej t’ i qante hallet e saj me lot.Tani edhe lotët i kishin mbaruar. Ajo ishte aq e prekur dhe aq e turbulluar, saqë kishte dalë në cepin e fushës. Zotit shyqyr, Omer efendiun e dinte si vëlla. Kys’ ishte si ai flliqani i Tetovës, por një njeri i mençur. Shi për ate, do t’ ia tregonte të gjitha me rend dhe, në se kishte nevojë, le t’ ia shkruante edhe shtat hajmalia e ta zgjidhte nga magjitë. Fundja, kjo s’ kishte ndodhur dje ose pardje, por herët, kur e bija kishte hyrë në byjyk. Kështu…ajo ishte e ëmbël…E qeshur…E bukur…por papandehur, kur s’ e priste njeri, ajo shëndrrohej në një bushtër dhe nga goja e saj dilnin vetëm fjalë pise, fjalë të qelbura. Këto…sikur nuk u shtuan…por u dhjetfishuan pas ndarjes nga Zaiti…burri i saj. Në vend se ta mbante punën që kishte, ajo e gjeti Irfeten, i gjeti diskot e natës dhe ra si…flliqtia në qenef. Ç’ është e drejta, Gurabia kishte qënë me të jëmën në Turqi, kishte qënë me nipat e saj në Bullgari, por askund s’ kishte dëgjuar se zogu i myslimanit duhej të flente nën një kulm me një burrë të huaj. Ate s’ ia kishte ngjitur Halimeja. Për edhe këto që përjetonte në banesën e saj nuk ishin më të ndershme. Ajo terbiesëzka e saj, jo vetëm që natë për natë ia sillte jaranat në shtëpi, por kërkonte t’ ia ushqente edhe me petulla. Edhe kaurrët që janë kaurrë, ani s’ e bënin. Jo më një grua myslimane që e kishte djalin për fejesë…
Plaka ishte parë me Omer hoxhën vetëm një herë. Kjo kishte ndodhur katërmuaj më parë, kur ajo, bashk me Xhejlanen, ia kishin shpënë një shishe me ajvar.Ai mbase i dinte, por edhe s’ i dinte, prapësitë e Xhejlanes. Tani që do t’ ia vente në sofër, e mira e së mirës ishte t’ ia shtronte mbarë. Mjerisht, Gurabia ishte tepër e shqetësuar për ta shpënë atë punë deri në fund.
– Mbase më mirë është të filloj nga sinirseli, nga nervoza, mentoi ajo. Goca e saj ishte shumë nervoze. Qante edhe për gjërat më të vogla. Për një palë brekë i mbusheshin sytë me lot. Atë vesvese duhej ta kishte nga kjo, Gurabia. Gurabia s’ kishte evlat tjetër dhe e kishte lazdruar shumë. Ajo…as e bënte krevatin, as i lante teshat, as e shtinte bukën, as e fshinte oborrin, sepse goca ishte e re dhe duhej të pushonte…
Ami bak! Bak se ç’ i doli më vonë! Jo që s’ e ziente një groshë, por ajo bënte kabull të flente me cilindo burrë që ia blente një drekë. Kjo dukej si gënjeshtër, por ai kishte dëftuar Luli, nipi i saj. Qe dymbdhjetë vjet, sa ishte këtu, Xhejlania s’ kishte fjetur as dymbdhjetë herë në banesën e saj. Dhe pse? Sepse e kishte bërë shprehi që të flente atje ku i jepnin të hante. Me kend s’ kishte fjetur e me kend s’ kishte jetuar për një copë buke: me një boshnjak nga Travniku, me një evgjit nga Finlanda, me një arap nga Magrebi, me një morravec nga Shkupi, me një hajn nga Veleshta, me turq, me qurdë, me evgjitë, me lloj lloj malikati. Ata ia kishin vënë bukën përpara, kurse kjo, zogu i myslimanit, ua kishte paguar porezin mbi dyshek. Dhe çuditej pastaj që bota s’ i shihnin surratin…
Gurabie ablla do të gërmonte edhe më tutje, sepse ajo kishte shumë për të gërmuar, sikur të ishte pak më herët dhe shkollat të fillonin më vonë. Por sapo e kërceu atë parkun e ngushtë që i ndante dy lagjet e qytetit dhe deshti të kthente atej nga banonte hoxha, nga ana e kundërt ia behu Halimeja. Ajo e kishte zënë të bijën për dore dhe sapo e lëshoi n’ oborrin e shkollës.
– O tezeçko, ku vete moj kështu? Halimeja ishte një femër e zeshkët, e pashme, dhe turqishten e fliste me nje theks shkupjan.
Gurabie abla e ndjeu veten ngusht. Nga të gjitha gjërat që i kishte paraparë atë mëngjes, kjo ishte më e funtmja. Jo që s’ e donte të mbesën, por ajo e kishte një tabijat të keq: i thoshte gjërat cullak. Dhe të gjitha i dinte ajo kantë e mallkuar.
– Po, ja, moj teze, dola pak, i tha plaka dhe vendosi të mos i tregonte se ku ishte nisur. Më mirë ta qepte gojën, se ajo tjetra do t’ ia prente gjuhën.
– Ani si je? e pyeti Halimeja. Si ma ke atë kralicën e diskotekave?
– Ah, që ma hangri xhanin ajo bushtër, u ankua plaka. Ajo mirë është, po unë s’ jam. Më ka ardhur shpirti në maje të hundës, moj Hale. Ka katër javë që hyn e del nga shtëpia dhe një fjalë s’ ma thot me gojë. Shumë nervoze, moj bijë, shumë tabiatsëz.
– Teatro i thonë asaj pune, tha Halimeja dhe pasi e pa në bebzat e syrit, vazhdoi. – Teze, kusura bakma, ama atë ullogë ia ke mësuar vetë. Ku je nisur kështu?
Plakën e zuri ankthi.
– Ku jam nisur, thua. Po ku tjetër, pos ke hoxhai? Pa çare t’ ia bëj një hajmali kundër asaj djall nervoze…
Halimeja e pa me sy të zgurdulluar. A, kjo s’ ishte më vete. Kjo ishte edhe më fyçkë se e bija. Ndonëse s’ ishte e prirun për cigare, ajo e zuri kutinë me dorë.
– O tezeçko, a të mbetet hatri nëse ta them një fjalë? e pyeti Halimeja.
– Jo, moj evlat, i tha plaka. Të një barku të kam…
– Animirë, pra, i tha Halimeja dhe, pasi u sigurua që s’ do ti zemrohej, vazhdoi. – Të gjitha këto punë, moj teze, janë tiatro. Im atë, rahmet i pastë shpirti, thoshte se nga muti s’ bëhet qerpiç. Ashtu qëndron puna dhe me juve të dyjat. Ju jeni si ato gllumicat e tiatros. Ti e ke marrë ullogën e hyzmeqares, kurse ajo e ka marrë ullogën e kajpakut.Ulogën e turlisurratit…
Gurabie ablla u zverdh në fytyrë dhe buzët i zunë shkrum. O domuz Shejtan, pse ma nxorre këtë bushtër në rrugë?
– Ama, dale, moj tezeçko, dale…i tha plaka.Po ku di unë se ç’ është tiatroja? Se mos kam dalë nga shtëpia ndonjë herë? Pastajza, sytë i kam në ballë dhe po e shoh se të gjitha, ama të gjitha, i ka nga lodhja, jorullmaku, nervoza dhe mungesa e një evlati. S’ ka dy ditë që fola me hoxhinicën dhe – a di ç’ më tha? – të gjitha nga nervoza i ka. Sinirsel rahatsëzllëk var, tha. Andaj dua t’ ia shkruaj një hajmali.
Nervoza, ha. Halimeja e nxorri një cigare dhe i dha tym. – Jaaa, mos ma merr për të madhe, veç të gjitha janë pallavra dhe s’ do t’ ia thuash kujt pos meje. O teze! Pse s’ i le pallavrat e të jetosh si të tjerët? Pse djallin ma krip menden me sinirsele, lodhje e pagjumësira, kur unë e di, dhe ti e di, se prapa asaj tiatroje fshihet uria…Uria për të vjedhë, për të plaçkitë dhe për të hangër myfte…Të tjerët s’ ta thonë dot, por meqë jemi të një barku, do ta them unë. A di çka? Ajo kajpakja yte, që natë për natë ta sjell ndonjë lubavnik të ri, është një maniake e vërtetë. S’ e ka ajo as nga nervoza, as nga pagjumësia, por nga etja për t’ i vjedhë e për t’ i plaçkitur ata hajnat e saj. Mos ma shih për të madhe, por ato punë s’ ia mësova unë, por Zotrote. Dua të them se ajo me gënjeshtra është rritur dhe me gënjeshtra ka për të ngordhë. Femra që dy herë në javë vete për disko, që natë e ditë gënjen dhe natë për natë kurvadiset me para të hallkut, s’ ë’htë tjetër veç sojsëz. E kam parë, andaj të thash…
Ja, ajo grua s’ ishte më vehte. Sikur ta dinte se do të zgjohej, ashtu siç ishte zgjuar, dhe do nisej, ashtu siç ishte nisur, dhe do të takohej me Halimenë në atë qoshe të rrugës, Gurabie abla s’ do të luante nga vendi. Jo pse nuk kishte të drejtë Halimeja, jo pse shtonte diçka, por sepse fjalët e saj ishin lakuriqe. Të zhveshura fare.
– Me fjalë tjera: ajo sojsëz, unë sojsëz… tha Gurabie abla me zë të këputur.
– Jo. Ajo sojsëz, ti budallaqe, i tha halimeja. Ajo karagjoz, ti hyzmeqare. Ajo kralicë, ti si peshku në tavë. Ajo ha thëna, ty t[ mpihen dhëmbët. Merre me mend, sa herë që gjen ndonjë hajn, ajo ia fshinë ato pak marka që ka dhe yrysh të ma prezantojë si burrë të saj. Bjeri unë t’ i qarosë me kafe e ëmbëlsira, t’ u gatuaj darka, kur sapo shkonte java, shoqja ma sillte tjetrin. Javë për javë, ja me qurdë, ja me arapë, ja me arnaut… Dhe më shtiret pastaj myslimane, bie shehadet dhe mba ramazan…
– O gjyzel Allah, pëshpëriti plaka. Kujt i paskam hyrë kaq shumë në hak, që po më dënon kështu?! Dhe pastaj, pasi i derdhi edhe nja dy a tre lotë, gurabia iu drejtua të mbesës. – Po ç’ të bëj, moj Hale, ç’ të bëj?
Ajo tjetra e zuri për krahu dhe e hoqi pas vedi.
– Ç’ të bësh? Ja, do të të dëftoj unë. Pikësëpari do shkojmë ke unë dhe do ta pijmë nga një kafe. Pastaj do ta zëmë telefonin dhe do ta porositim një biletë. S’ ka gjë që s’ i ke paratë me vedi. Pastaj, pasi të rrijmë edhe pak te unë, do shkojmë te shtëpia dhe do t’ i palojmë teshat. Sot pak, nesër pak, por atë ditë që do jesh gati, do të nxjerr në Kopenhagë. Ti, moj tezeçko, s’ e ke vendin këtu, por në memleqetin tënd. Leri hajmaliat, se ato janë për njerëz, e jo për bushtra…i tha mbesa.
M’ atë anë rrugës ra një zile elektrike dhe nxënësit filluan të rreshtohen para hyrjes. Ishte mezi i muajit lavror dhe bora kishte zënë të shkrihej. Plaka dhe mbesa e saj hynë në një ndërtesë të lartë, tetëkatëshe, dhe s’ dolën jatë asaj dite përjashta.

HAJMALIA
Atë mëngjes Gurabie abla ishte zgjuar herët. Tani që papandehur kishin filluar flokët t’ i bien nga koka, ate e kishte mbërthyer ankthi i vdekjes. Megjithate, vdekja e saj nuk dukej e bardhë si vdekja e plakave tjera. Jo, kjo vdekja e saj vinte e zezë si ato futat e kaurreve bullgare. Kish katër muaj që e lyente kokën me një dhjam që ia kishin dërguar nga Gjermania, por kot; në trurin e saj sikur kishte hyrë kanceri dhe ia hante mishin nga brënda. Jarabi, o Zot! Tani ia hante flokët, por një ditë do t’ ia hante edhe parzmin. Pastaj do lëshohej edhe më poshtë e do t’ ia hante shpnetkën, zorrët e barkut, veshkët, gjithçka. Pak ajo, vdekja, tani iu kishte derdhur edhe evlati i saj. Kjo ishte java e pestë që e bija hynte dhe dilte nga shtëpia për pa ia thënë asnjë fjalë. S’ e shihte me sy fare.
Ajo quhej Xhejlane dhe ishte më e bukura e lagjes. Tani që Xhejlania kishte ikur në punë, plaka do shkonte ke hoxhai për t’ ia bërë një hajmali dhe, si myslimane që ishte, ishte mbështjellë me dy shamia. Sëpari e lidhi shaminë e hollë, ate me ojna, me të cilën i mblidhte flokët duq, pastaj, pasi e veshi edhe pardesyn e gjatë, ate që ia kishte blerë e bija, e mbështolli kokën edhe me një shami tjetër, më të gjatë. Kjo e dyta ishte nga një basëm zvicerane dhe e ruante nga sytë e meshkujve jomyslimanë.
– O, gjyzel Allah!.. tha ajo duke e rregulluar shaminë. Pesë gjashtë muaj më parë, para se të nisej në Isveç, ajo ishte një qenje shumë e lumtur. Kishte qejf ta rregullonte shaminë, siç bënin motrat e saj arabe, dhe të delte në qytet. Nuk blente kush e di sa shumë, se ishte koprrace e madhe, por delte pak përjashta, kthente te ndonjëra nga fqinjet e saj, çmallej me to. Tani që e kishte lënë mëmleqetin dhe ishte katandisur në fund të dynjasë, asaj i duhej ndihma e Zotit më shumë se kurrë. Nuk ishte vetëm vendi, por edhe banesa ku rrinte e bija, dritaret e banesës, komodina e bardhë, telefoni, perdet, qilimat, fotografitë, gjithçka ia çonte krupën. Veçanërisht ata…burrat që ia sillte e bija natën…kur kthehej nga diskoteka…dhe i çonte në krevatin e saj…
Sa pak po dhe sa shumë gjëra e lidhnin me atë hapsirë të mallkuar. Ajo, që kish dalë nga trupi i saj, sillej si shkinat e Pçinjës. Sikur i sillte gjithë ata meshkuj vetëm për inatin e saj. Për ta përzënë nga kishte ardhur. Dikur për ta sjellë, tani për ta kthyer.
Vetë mentimi, se vdekja po ia hante xhanin pak nga pak, nuk ishte dhe aq i tmerrshëm. Fundja, vdekja është një borxh që duhej larë. Por mentimi që edhe sendet e vdekura, sendet e pashpirt, sendet që mund t’ i bleje e shisje me të holla, ditkan të ngjallen e të flasin e të qortojnë e ta prishin gjumin, e kishte lemeritur fare. Ajo s’ i kishte thënë gjë të bijës, fundja, s’ kishte kend ta qortonte, sepse Zoti e kishte falë hajvan, tatsëz, ahlaksëz, por që nga dita që kishte hyrë n’ atë banesë, Gurabie abla kish patur një ndjenjë se flente mbi kufoma dhe ato, kufomat, sapo i mbyllte sytë, endeshin mbi krevatin e saj. Atbotë, kur e bija pëshpëriste m’ atë anë murit, apo zgërdhihej si ato gratë e përdala nga Bugaristani, zgjoheshin mentimet e saj dhe ngjiteshin nëpër mure, shkonin prapa luleve plastike, ku Xhejlania i ruante unazat, përvidheshin deri në banjo, delnin përjashta dhe rendnin, rendnin si të tërbuar, thua ti se s’ kishin tjetër punë veç t’ ia kujtonin plakës se evlati i saj ishte një bajgë, një bajgë e bajgës, një bajgë e bajgës së bajgës. Kjo, pra, s’ durohej dot. Për këte duhej një hajmali, edhe ate, shumë e fortë.
– Nëse edhe hajmalia s’ i bën mirë, do të kthehem në memleqet, tha plaka. Kohët e fundit ajo kishte filluar të fliste rregullisht me vetveten.
Derën e mbylli me dy çelsa, sepse ashtu e kishte mësuar e bija. S’ i dihej vendit të huaj. Hynte dikush e ia vidhte unazat, belegziat dhe dukatin e mbledhur vite me radhë. Pastaj zbriti shkallëve teposhtë dhe doli në sokak.
Një herë ishte matur ta merrte hoxhain me telefon dhe ta paralajmëronte mbi vizitën e saj, por ishte penduar. Ku di ti? Mundej t’ i thoshte që ka punë tjera, ose hajde një ditë tjetër, por kjo s’ kishte nge të priste, sepse kishte pritur gjasht muaj me radhë. Ja sot duhej ta bënte atë punë, ja asnjë ditë tjetër. Një ditë tjetër, ajo kudra mund ta merrte me të mirë, t’ ia thoshte një fjalë të butë dhe plakës t’ i zbutej zemra.
Përjashta bënte ftohtë. Këtë vit dimri kishte marrë me acar dhe njerzia rrinin brënda. Vetëm autobusët që uturinin xhadesë së madhe dhe, aty këtu, ndonjë makinë teke. Por plaka nuk e ndoqi xhadenë, se s’ kishte qejf ta shihnin ndonjëri nga nipërit e saj, por e mori atë sokakun që shkonte më të djathtë, përskaj disa vilave suedeze, dhe e ndoqi vazhdën e borës, të cilën, për disa arsye thjesht të panjohura, e kishin spërkatur me ktipë.
Tek tani që kishte dalë në rrugë dhe po ballafaqohej me ajrin, me dritën, me freskun që vinte thërrmiat e borës, ajo e ndjeu veten të hutuar. Përse, vallë, e kishte dënuar Zoti me një orospi evlad? Mirë që ishte nisur ke hoxhai, por ai ishte tuaf njeri. Ajo turqishtja e tij, që s’ ishte rumeli turqishte, por një turqishte e vrazhdë, një turqishte e sertë, e mbushi me ankth. Ajo e pa me mend atë ndërtesën e lartë, ku banonte hoxha, e pa dhe katin e nëntë, e pa derën e tij, por nuk e shihte mënyrën se si do t’ ia shtronte dhëmbjen e saj, që nuk ishte si dhëmbja e grave tjera, por një dhëmbje e fortë myslimani.
Sa për fillim do t’ i thoshte se ka ardhur për një hajmali. Çfardo qoftë, por hajmali të jetë. Ç’ ka se pastaj do të delnin mutrat në diell…
– Mirë që hajmali, do t’ i thoshte ai prekudi, hoxhai, por hajmali për çka? Ai qëni i dinte të gjithë turqit e Rumelisë. Mutllaka kishte dëgjuar edhe për Xhejlanen e saj, tek se të gjithë turqit e këtij qyteti e thërrisnin orospu xhan, fahishe abla, tuvalet sandali, sojsëz abla, kir surrat e lloj lloj llagapesh tjerë. Hajmali për çka? – do ta pyeste ai. Për që e kishte falë Zoti pirishan, për që lodronte me burra të huaj, apo për që ishte gojëqenefe?
– Për që është shterrpë, murmuroi Gurabie abla. Do t’ i them se të gjitha fajet i ka shterrpsia.
Hallbuqi, ky ishte çereku i së keqes. Ai qafiri, hoxha, e dinte shumë mirë se Bëmirësi i Plotfuqishëm dhe Krijuesi i të Gjitha Botave e kishte falë Xhajlanen të shëndoshë, por ajo donte të rronte si shterpë. Edhe si qyqe, edhe si shterrpë. Në fillim, deri sa nuk e kishte lejen e qëndrimit, ajo ishte mbarsë, por pastaj, me ta nxjerrë lejen e qëndrimit, ajo e la evlatin e saj dhe doli sokaqeve të botës.
Edhe tani, pas vitesh që kishin kaluar, Gurabies i kujtoheshin ato bisedat e saj telefonike, kur e bija ia lyente kokën me kos dhe qahej se Zaiti, i shoqi, gjoja e rrihte, e maltretonte dhe e mbante si në burg. E dinte kjo se të gjitha ishin gënjeshtra, por s’ ia thonte dot. E dinte se evlatin e kishte mendesakat, kafadan sakat, andaj duhej ta mbronte. Të ishte e kundërta, ajo do rrinte me burrin e saj dhe do rronte si Titovica. Ami jok. Kush do lodronte me arapë, arnautë e synetsëz?
– Mbase më mirë do t’ ishte t’ i dëftoja hoxhait me rend, mentoi plaka, por pastaj iu kujtua se prapsitë e evlatit t saj nuk kishin fund. Për çka t’ i dëftonte më së pari? Për ato diskot e mallkuara që këtu ishin iu përngjanin kërpudhave me helm, për burrat që Xhejlania ia sillte natën, apo për atë hastallëkun e ri, të cilin Irfetja e quante Hiv? Tybe stikfar e stakfurllah!
Gurabie ablla e ndjeu veten ligësht, shumë ligësht, dhe ajo, tek po e ndiqte vrragën e borës, ia dha një vaji të heshtur. Se si i vinte keq për vetveten. Se si e kishte dënuar Zoti për një faj që kurr s’ e kishte bërë. Vetë fakti se kish qënë një nënë e mirë e një myslimane e gatuar ia kish nxjerrë gjumin një revolte të heshtur. Përse, vallë, përse e kish dënuar Zoti me atë domuz evlat?
Ai evlati i saj kish qënë domuz nga vegjëlia. Një mërshë e vërtetë. Gerçek bir mëzmëz çërdër. Që s’ dinte as pse ishte nëna, as pse ishte babai, as pse ishte shtëpia, as pse ishte burri. Sikur e kishte pjellë në ndonjë sokak dhe kjo, Gurabia, ishte e punësuar në ndonjë kupleraj?! Ashtu iu thoshin gjermanët atyre shtëpiave të pista.
O, gjyzel Allah, përse më kaznite kështu? Dhe kur do marrë fund ky vrapi im pas hajmaliave?
Kjo s’ ishte hera e parë që ajo po shkonte te hoxha. Ku s’ kishte qënë Gurabia deri tani? Te cili hoxhë a pop nuk i kishte shkruar? Tani që e kishte mbërthyer një inatë i vjetër, asaj iu kujtua dita kur ajo dhe e bija ishin nisur te ai qeni, hoxha i Tetovës. Ajo s’ donte që s’ donte të shkonim, por ia mbusha menden. Hajt bija e nënës, hajt zëmra e nënës, hajt mos po i gjendet ndonjë ilaç kësaj smundjes tënde, e pastaj do të qetsohesh…Ja, kështu i kishte thënë, sepse kjo, Gurabia, ishte një myslimane e devotshme dhe e dinte se i madhi Zot ishte i plotfuqishëm. Po të donte ai, edhe të vdekurit i bënte të gjallë, se jo më një grua, që ishte si gjitha gratë e botës, dhe nuk bënte fëmijë.
Ajo ditë ishte si e pashpirt. Bënte vapë e madhe dhe ato, Gurabia e Xhejlania, për të mos i njohur njeri, ishin mbështjellë si xhipka dhe kishin hipur në autobus. O gjyzel Allah, çka s’ kishte përjetuar atë ditë?! Një anë ajo, e bija, me atë gojë që ma ka si gropë qenefi, kurse n’ anën tjetër ata arnautët e poshtër që s’ ia këpusnin sytë nga trupi. Ajo njëmend ishte mbështjellë me një pallto të vjetër e një shami të madhe, që të mos e njihnin struganët, po kot. Tek se i kishte skuqur buzët si ato delihojkat e Turqisë dhe i kishte vënë gjyslykët në sy, e kishte shtruar sofrën për zënka. Sa orë që bënë n’ atë autobus djalli, ata s’ ia hoqën sytë nga surrati. Çkado që bënte ai evlati i saj, duhej ta bënte si kaurret e Pirotit. Gjithnjë me dy mende. Em mi se iska, em mi se stiska. Edhe po më kruhet, edhe po më dhemb…
Ai qëni, hoxha i Tetovës, s’ i kishte bërë kabull atë ditë. I kishte lënë të prisnin tërë natën në një gjyzenti të ftohtë…për ta studjuar atë qëngjen e saj nga larg. Andaj dhe ua kishte lëshuar një hyzmeqare, e cila, ashtu shkarazi, i kishte pyetur se nga janë e nga s’ janë, pse kishin ardhur në Tetovë, a ishte apo s’ ishte e bija e mertuar…dhe gjepura të tilla. Tek të nesërmen, pasi e kishte ftuar Xhajlanen brënda dhe e kishte prekur aty ku s’ thuhet me gojë, ai i kishte njoftuar se ai muhabeti i saj, ai vëndi ku rritet fëmia, ishte më i ftohtë se frigoriferi. Jarabi, o Zot!.. Që rraset Shejtani aq thellë dhe e shëndrron furrikun e fëmisë në zall shkretire, në kum çoely, nuk e kishte pritur. Ami ashtu ishte. Vendimi i Zotit nuk zhbëhej dot. Kot që e kishte lodhur vetveten. Kot që ia kishte shpënë evlatin në dorë atij sojsëzi. Kot që ia kishte dhënë njëqind marka të gjermanit në dorë. Shterpë që shterpë kishte mbetur. Evgjit nafakasi. Grua e shumë filanave. Dyshek i morravecave arnautë. Ptu, që s’ kishte ngordhur sa ishte e vogël e ta kursente nga këto turpe.
Kur e kujtonte radhën e pacipësirave të evlatit të saj, plakës i vinte të hynte e gjallë në tokë. Donte të ulej mbi borë e ta villte plëndsin, t’ i villte zorrët përjashta. Kaq rëndë që i vinte. Ai evlat sikur s’ ishte evlati i saj, por një lugat i dalë nga errësira e vjetër turke, përtë cilën dinte pak ose asoak, por e cila sikur ngjallej pas çdo të shtatit brez dhe pastaj shuhej me vdekjen. Ai evlat sikur ishte një mish i huaj, një mish i dalë nga mishi i shkinave bullgare. Gratë tjera, qoftë edhe evgjitkat më të poshtra, kishin një unë. Kishin një rend. Xhejlania e saj ishte pa unë. Asaj sikur i kishte hyrë Shejtani në kokë dhe në trurin e saj kishte mbjellë tanga, gjimbajtës, dikolta, vathë të mëdhenj, belegzia dhe do qafore që ia sillnin ata hajnat e saj që i gjente nëpër disko. Kurse n’ anën tjetër shtirej myslimane!.. Mbante ramazan dhe shtirej temizaqe e madhe.
Merre me mend: Se e mbante mend Gurabie ablla, ajo mërsha e saj s’ e kishte hapur një libër të shkollës. Kurse tani kishte vajtur në një librari dhe i kishte blerë nja njëzet kitabe me makllapa bojë kafe. Mesela, për të shitur mend para atyre hajnave se ishte një grua e mençur. Namuzaqe. Ç’ ka se ata ia dinin edhe zorrët e barkut…
Me ta kaluar Udhën e Frëngut, ate që çonte në Ystad, plaka mori më të djathtë. S’ kishte qejf të merrte më të mëngjër, se atej pari diku, jetonte Halimeja, mbesa e saj, të cilën e kishte shumë inatë. Halimeja, që ishte gjaku i saj, duhej ta mbante pak atë çorapën e saj. Ami, jok, ajo dosa e kishte mbushur dynjanë me informata. Ç’ është e drejta, gojën e hallkut s’ e mba njeri, por asaj, si gjak që ishin, nuk i kishte hije ta mbushte dynjanë se Xhajlania kishte “dorë”. Çudi, pra, sa ishte një çupë e vogël, Xhajlania vërtet ishte e poshtër, se shante si kaurret, lodronte me burra, qante, i bënte punës bisht, por nuk ishte vjedhacake. Prej se shoqërohej me atë Irfeten e djallit, flitej se i kishte dalë edhe një dorë e tretë. Bile bile, flitej se të dyja flenin me atë maxhupin e Finlandës.
Plaka e kaloi stringën e vilave njëkatëshe dhe, pasi shikoi më të djathtë e më të mëngjër, e kaloi xhadenë e kaltër nga akulli. Tani ishte ditë më drekë dhe makinat ishin të dendura.
– Jar rabi, o Zot! Me evgjitë e ka nisur dhe me evgjit e perëndoftë jetën! Mallkoi ajo.
Dikur, kur ishte më e re,Gurabia mundej t’ i qante hallet e saj me lot.Tani edhe lotët i kishin mbaruar. Ajo ishte aq e prekur dhe aq e turbulluar, saqë kishte dalë në cepin e fushës. Zotit shyqyr, Omer efendiun e dinte si vëlla. Kys’ ishte si ai flliqani i Tetovës, por një njeri i mençur. Shi për ate, do t’ ia tregonte të gjitha me rend dhe, në se kishte nevojë, le t’ ia shkruante edhe shtat hajmalia e ta zgjidhte nga magjitë. Fundja, kjo s’ kishte ndodhur dje ose pardje, por herët, kur e bija kishte hyrë në byjyk. Kështu…ajo ishte e ëmbël…E qeshur…E bukur…por papandehur, kur s’ e priste njeri, ajo shëndrrohej në një bushtër dhe nga goja e saj dilnin vetëm fjalë pise, fjalë të qelbura. Këto…sikur nuk u shtuan…por u dhjetfishuan pas ndarjes nga Zaiti…burri i saj. Në vend se ta mbante punën që kishte, ajo e gjeti Irfeten, i gjeti diskot e natës dhe ra si…flliqtia në qenef. Ç’ është e drejta, Gurabia kishte qënë me të jëmën në Turqi, kishte qënë me nipat e saj në Bullgari, por askund s’ kishte dëgjuar se zogu i myslimanit duhej të flente nën një kulm me një burrë të huaj. Ate s’ ia kishte ngjitur Halimeja. Për edhe këto që përjetonte në banesën e saj nuk ishin më të ndershme. Ajo terbiesëzka e saj, jo vetëm që natë për natë ia sillte jaranat në shtëpi, por kërkonte t’ ia ushqente edhe me petulla. Edhe kaurrët që janë kaurrë, ani s’ e bënin. Jo më një grua myslimane që e kishte djalin për fejesë…
Plaka ishte parë me Omer hoxhën vetëm një herë. Kjo kishte ndodhur katërmuaj më parë, kur ajo, bashk me Xhejlanen, ia kishin shpënë një shishe me ajvar.Ai mbase i dinte, por edhe s’ i dinte, prapësitë e Xhejlanes. Tani që do t’ ia vente në sofër, e mira e së mirës ishte t’ ia shtronte mbarë. Mjerisht, Gurabia ishte tepër e shqetësuar për ta shpënë atë punë deri në fund.
– Mbase më mirë është të filloj nga sinirseli, nga nervoza, mentoi ajo. Goca e saj ishte shumë nervoze. Qante edhe për gjërat më të vogla. Për një palë brekë i mbusheshin sytë me lot. Atë vesvese duhej ta kishte nga kjo, Gurabia. Gurabia s’ kishte evlat tjetër dhe e kishte lazdruar shumë. Ajo…as e bënte krevatin, as i lante teshat, as e shtinte bukën, as e fshinte oborrin, sepse goca ishte e re dhe duhej të pushonte…
Ami bak! Bak se ç’ i doli më vonë! Jo që s’ e ziente një groshë, por ajo bënte kabull të flente me cilindo burrë që ia blente një drekë. Kjo dukej si gënjeshtër, por ai kishte dëftuar Luli, nipi i saj. Qe dymbdhjetë vjet, sa ishte këtu, Xhejlania s’ kishte fjetur as dymbdhjetë herë në banesën e saj. Dhe pse? Sepse e kishte bërë shprehi që të flente atje ku i jepnin të hante. Me kend s’ kishte fjetur e me kend s’ kishte jetuar për një copë buke: me një boshnjak nga Travniku, me një evgjit nga Finlanda, me një arap nga Magrebi, me një morravec nga Shkupi, me një hajn nga Veleshta, me turq, me qurdë, me evgjitë, me lloj lloj malikati. Ata ia kishin vënë bukën përpara, kurse kjo, zogu i myslimanit, ua kishte paguar porezin mbi dyshek. Dhe çuditej pastaj që bota s’ i shihnin surratin…
Gurabie ablla do të gërmonte edhe më tutje, sepse ajo kishte shumë për të gërmuar, sikur të ishte pak më herët dhe shkollat të fillonin më vonë. Por sapo e kërceu atë parkun e ngushtë që i ndante dy lagjet e qytetit dhe deshti të kthente atej nga banonte hoxha, nga ana e kundërt ia behu Halimeja. Ajo e kishte zënë të bijën për dore dhe sapo e lëshoi n’ oborrin e shkollës.
– O tezeçko, ku vete moj kështu? Halimeja ishte një femër e zeshkët, e pashme, dhe turqishten e fliste me nje theks shkupjan.
Gurabie abla e ndjeu veten ngusht. Nga të gjitha gjërat që i kishte paraparë atë mëngjes, kjo ishte më e funtmja. Jo që s’ e donte të mbesën, por ajo e kishte një tabijat të keq: i thoshte gjërat cullak. Dhe të gjitha i dinte ajo kantë e mallkuar.
– Po, ja, moj teze, dola pak, i tha plaka dhe vendosi të mos i tregonte se ku ishte nisur. Më mirë ta qepte gojën, se ajo tjetra do t’ ia prente gjuhën.
– Ani si je? e pyeti Halimeja. Si ma ke atë kralicën e diskotekave?
– Ah, që ma hangri xhanin ajo bushtër, u ankua plaka. Ajo mirë është, po unë s’ jam. Më ka ardhur shpirti në maje të hundës, moj Hale. Ka katër javë që hyn e del nga shtëpia dhe një fjalë s’ ma thot me gojë. Shumë nervoze, moj bijë, shumë tabiatsëz.
– Teatro i thonë asaj pune, tha Halimeja dhe pasi e pa në bebzat e syrit, vazhdoi. – Teze, kusura bakma, ama atë ullogë ia ke mësuar vetë. Ku je nisur kështu?
Plakën e zuri ankthi.
– Ku jam nisur, thua. Po ku tjetër, pos ke hoxhai? Pa çare t’ ia bëj një hajmali kundër asaj djall nervoze…
Halimeja e pa me sy të zgurdulluar. A, kjo s’ ishte më vete. Kjo ishte edhe më fyçkë se e bija. Ndonëse s’ ishte e prirun për cigare, ajo e zuri kutinë me dorë.
– O tezeçko, a të mbetet hatri nëse ta them një fjalë? e pyeti Halimeja.
– Jo, moj evlat, i tha plaka. Të një barku të kam…
– Animirë, pra, i tha Halimeja dhe, pasi u sigurua që s’ do ti zemrohej, vazhdoi. – Të gjitha këto punë, moj teze, janë tiatro. Im atë, rahmet i pastë shpirti, thoshte se nga muti s’ bëhet qerpiç. Ashtu qëndron puna dhe me juve të dyjat. Ju jeni si ato gllumicat e tiatros. Ti e ke marrë ullogën e hyzmeqares, kurse ajo e ka marrë ullogën e kajpakut.Ulogën e turlisurratit…
Gurabie ablla u zverdh në fytyrë dhe buzët i zunë shkrum. O domuz Shejtan, pse ma nxorre këtë bushtër në rrugë?
– Ama, dale, moj tezeçko, dale…i tha plaka.Po ku di unë se ç’ është tiatroja? Se mos kam dalë nga shtëpia ndonjë herë? Pastajza, sytë i kam në ballë dhe po e shoh se të gjitha, ama të gjitha, i ka nga lodhja, jorullmaku, nervoza dhe mungesa e një evlati. S’ ka dy ditë që fola me hoxhinicën dhe – a di ç’ më tha? – të gjitha nga nervoza i ka. Sinirsel rahatsëzllëk var, tha. Andaj dua t’ ia shkruaj një hajmali.
Nervoza, ha. Halimeja e nxorri një cigare dhe i dha tym. – Jaaa, mos ma merr për të madhe, veç të gjitha janë pallavra dhe s’ do t’ ia thuash kujt pos meje. O teze! Pse s’ i le pallavrat e të jetosh si të tjerët? Pse djallin ma krip menden me sinirsele, lodhje e pagjumësira, kur unë e di, dhe ti e di, se prapa asaj tiatroje fshihet uria…Uria për të vjedhë, për të plaçkitë dhe për të hangër myfte…Të tjerët s’ ta thonë dot, por meqë jemi të një barku, do ta them unë. A di çka? Ajo kajpakja yte, që natë për natë ta sjell ndonjë lubavnik të ri, është një maniake e vërtetë. S’ e ka ajo as nga nervoza, as nga pagjumësia, por nga etja për t’ i vjedhë e për t’ i plaçkitur ata hajnat e saj. Mos ma shih për të madhe, por ato punë s’ ia mësova unë, por Zotrote. Dua të them se ajo me gënjeshtra është rritur dhe me gënjeshtra ka për të ngordhë. Femra që dy herë në javë vete për disko, që natë e ditë gënjen dhe natë për natë kurvadiset me para të hallkut, s’ ë’htë tjetër veç sojsëz. E kam parë, andaj të thash…
Ja, ajo grua s’ ishte më vehte. Sikur ta dinte se do të zgjohej, ashtu siç ishte zgjuar, dhe do nisej, ashtu siç ishte nisur, dhe do të takohej me Halimenë në atë qoshe të rrugës, Gurabie abla s’ do të luante nga vendi. Jo pse nuk kishte të drejtë Halimeja, jo pse shtonte diçka, por sepse fjalët e saj ishin lakuriqe. Të zhveshura fare.
– Me fjalë tjera: ajo sojsëz, unë sojsëz… tha Gurabie abla me zë të këputur.
– Jo. Ajo sojsëz, ti budallaqe, i tha halimeja. Ajo karagjoz, ti hyzmeqare. Ajo kralicë, ti si peshku në tavë. Ajo ha thëna, ty t[ mpihen dhëmbët. Merre me mend, sa herë që gjen ndonjë hajn, ajo ia fshinë ato pak marka që ka dhe yrysh të ma prezantojë si burrë të saj. Bjeri unë t’ i qarosë me kafe e ëmbëlsira, t’ u gatuaj darka, kur sapo shkonte java, shoqja ma sillte tjetrin. Javë për javë, ja me qurdë, ja me arapë, ja me arnaut… Dhe më shtiret pastaj myslimane, bie shehadet dhe mba ramazan…
– O gjyzel Allah, pëshpëriti plaka. Kujt i paskam hyrë kaq shumë në hak, që po më dënon kështu?! Dhe pastaj, pasi i derdhi edhe nja dy a tre lotë, gurabia iu drejtua të mbesës. – Po ç’ të bëj, moj Hale, ç’ të bëj?
Ajo tjetra e zuri për krahu dhe e hoqi pas vedi.
– Ç’ të bësh? Ja, do të të dëftoj unë. Pikësëpari do shkojmë ke unë dhe do ta pijmë nga një kafe. Pastaj do ta zëmë telefonin dhe do ta porositim një biletë. S’ ka gjë që s’ i ke paratë me vedi. Pastaj, pasi të rrijmë edhe pak te unë, do shkojmë te shtëpia dhe do t’ i palojmë teshat. Sot pak, nesër pak, por atë ditë që do jesh gati, do të nxjerr në Kopenhagë. Ti, moj tezeçko, s’ e ke vendin këtu, por në memleqetin tënd. Leri hajmaliat, se ato janë për njerëz, e jo për bushtra…i tha mbesa.
M’ atë anë rrugës ra një zile elektrike dhe nxënësit filluan të rreshtohen para hyrjes. Ishte mezi i muajit lavror dhe bora kishte zënë të shkrihej. Plaka dhe mbesa e saj hynë në një ndërtesë të lartë, tetëkatëshe, dhe s’ dolën jatë asaj dite përjashta.

Ramadan Rexhepi